VERSLAG -
AMKA! - Wake up!
Cre8 East Africa, zomer 2010
In Juni/ juli 2010 voerde Cre8 East Africa in samenwerking
met Mkombozi¹en Yaden² het tweede deel³ van het project
Engage, Enable, Xpress (EEX) uit in Tanzania en Kenia. Twee
weken lang werden er workshops gegeven, repetities gehouden,
en werd gewerkt aan decor, kostuums en logistiek voor de
voorstellingen. De derde en vierde week werd opgetreden
in Tanzania (Moshi, Arusha, Dar es Salaam en Bagamoyo) en
Kenia (Nakuru, Kisumu en Nairobi). Daarbij werd aan twee
grote jeugdtheaterfestivals deelgenomen, Tanzanian
Artists Exchange Forum and Festival (TAEFF) in Bagamoyo en
KidzSafari in Nairobi.
In het programma van beide festivals waren bijeenkomsten
georganiseerd waar jongeren van diverse groepen elkaar
konden ontmoeten en ervaringen uitwisselen.
 
De jongeren van Mkombozi
In totaal namen 50 jongeren in de leeftijd van 12 tot 21
jaar deel aan het project; 22 jongens uit het Mkombozi
opvangcentrum, 7 jongens van de straten van Moshi en Arusha
en 21 jongeren, meest meisjes, uit de Moshi gemeenschap. De
jongeren hebben allen aan de voorstellingen in Tanzania
meegedaan. Er gingen 12 door Mkombozi geselecteerde
jongeren mee op tour langs de drie Keniaanse steden.
  
De werkwijze
Tijdens de eerste twee weken van het project werd dagelijks
gewerkt in twee ‘blokken’; een ochtend en een middag
sessie. Daarnaast waren de jongeren vrij om te werken
aan de diverse onderdelen van de voorstelling. Er waren
professionele kunstenaar-docenten om de workshops te geven,
repetities te begeleiden en de jongeren verder te
coachen. Het project werd daarnaast nog door sociaal werkers
en stafleden van Mkombozi begeleid.
Er werd gewerkt in de volgende disciplines:
• Theater onder leiding van Sami Gathii, tevens artistiek
leider van het project.
• Traditionele (Afrikaanse) dans, onder leiding van Dina
Abok
• Moderne dans en improvisatie, onder leiding van Ben
Hekkema, tevens project
coördinator
• Acrobatiek en jongleren, onder leiding van Eddy
Rahmadani
• Muziek en zang, onder leiding van Harisson Okach
• Theater vormgeving (decor, props en kostuums) onder
leiding van Cas
• Rooseboom
• Fotografie en Video, onder leiding van Annemiek
Tigchelaar.
Het uiteindelijke resultaat was een voorstelling van 35
minuten met een voorprogramma van 15 minuten. In het
voorprogramma lieten een aantal jongeren zien wat ze
individueel konden op het gebied van dans, rap, zang,
acrobatiek en muziek. In de voorstelling speelde iedereen
mee in het verhaal dat ze zelf hadden ontwikkeld en
waarin spel, dans, muziek en acrobatiek tot een doorlopend
geheel waren vervlecht. Na de voorstelling werd het publiek
uitgenodigd mee te dansen.
De thema’s van de voorstelling
De thema’s en het verhaal van de voorstelling werden
ontwikkeld door middel van gesprekken met de jongeren en het
gebruik van mindmapping, een methode voor structureel
brainstormen. Zij bedachten ook de naam voor de
voorstelling: Amka (Kiswahili voor Word Wakker! Sta op!).
Het verhaal van de voorstelling in een notendop
Centrale figuur in de voorstelling is een jongen die door de
armoede en problemen in zijn gezin de straat is opgegaan om
te overleven. Het verhaal begint wanneer hij door de
politie wordt opgepakt nadat hij op de markt is betrapt op
zakkenrollen. Hij komt in een gevangenis voor volwassenen
terecht waar hij wordt opgezocht door een NGO die zich
over zijn lot bekommert. Ook de pers bemoeit zich er mee en
interviewt alle betrokkenen; de politie, de NGO, de overheid
en de jongeren zelf over de situatie. Ook het publiek
wordt in deze discussie betrokken die uiteindelijk leidt tot
een ‘stemming’ over wat er met deze jongen moet
gebeuren; opsluiten en straffen of een tweede kans
geven.
In het decor werden deze thema’s verwerkt aan de hand van
foto’s en tekeningen. Daarbij stonden een aantal symbolen
centraal die het leven op straat kenmerken Zoals
kapotte voeten en geen schoenen, een bedelende hand, slapen
op straat.
Naast de voorstelling was er een expositie met foto’s van
alle deelnemers en banieren waarop stond waarom jongeren op
straat raken, welke gevaren en uitdagingen ze daar
tegenkomen. Wat ze de gemeenschap willen vertellen én hoe
jongeren en jongeren de gemeenschap en overheid iets kunnen
leren.
De voorstelling en het publiek
De voorstelling Amka was op de festivals in Bagamoyo en
Nairobi de hoofdact. Het publiek bestond uit bekenden van de
deelnemende groepen en belangstellenden die door
radiospots en lokale en nationale kranten op de festivals
waren geattendeerd. In Moshi, Arusha, Dar es Salaam, Nakuru
en Kisumu traden de jongeren op in (sloppen)wijken waar
straatjongeren meestal vandaan komen. Het publiek werd daar
gemobiliseerd met een geluidswagen en korte optredens door
de jongeren van het Cre8 project en andere optredende
jeugdgroepen. Dat trok per voorstelling een publiek van
tussen de 1000 en 1500 en van alle leeftijden; bewoners,
passanten,
schooljeugd en (straat)jongeren uit de buurt. Op bijna alle
locaties waren leden van de overheid en andere invloedrijke
personen bij de voorstelling aanwezig. In totaal hebben
tussen de 12.000 en 13.000 mensen de voorstelling gezien.
Uitwisseling
In alle , tijdens de tour aangedane, steden werd met lokale
groepen op één of andere wijze uitgewisseld en
samengewerkt tussen onze jongeren en de leden van de
groepen. Soms in de vorm van een gezamenlijke workshop
waarin ze elkaar een dans of acrobatiek nummer leerden. Soms
in de vorm van een discussie over het leven op straat
met lokale beleidsmakers en organisaties. Maar ook in de
vorm van meer informele uitwisseling tijdens repetities en/
of gezamenlijke lunch en dergelijke.
Reacties van docenten en medewerkers van Mkombozi
De docenten en de medewerkers van Mkombozi meenden dat de
jongeren in de maand waarin zij participeerden in het
project veel geleerd en
ontdekt van de kunstdisciplines en hun eigen talenten en
mogelijkheden. Bij een aantal is er ook een grote sociaal -
emotionele ‘ontwikkeling’ geweest; verlegen en meer
teruggetrokken jongeren kregen meer zelfvertrouwen en gingen
steeds meer hun ‘plek’ opeisen en werden zichtbaar,
stoere en ‘afgeharde’ straatjongens werden weer
jongeren. Er werden vriendschappen gesloten tussen jongeren
die aanvankelijk niet zoveel van elkaar moesten hebben.
Tijdens het project liep een Monitoring en Evaluation
programma mee onder leiding van Jerim Obure (Cre8) en Turid
Misje (Mkombozi). Uit de resultaten bleek de staf van
Mkombozi geconstateerd te hebben dat de jongeren veel meer
zelfvertrouwen hadden, beter konden communiceren en een
helderder idee hadden van maatschappelijke zaken die
invloed hadden op de ontwikkeling van jongeren.
De jongeren zeiden aan het einde van het project dat ze
• een heel leuke en leerzame tijd hebben gehad
• de kans hebben gekregen en genomen om talenten te
ontdekken
• intensief hebben kunnen werken aan het verwerven van
vaardigheden en kennis
• vriendschappen hebben gesloten en nieuwe mensen hebben
leren kennen
• nieuwe inzichten hebben gekregen door uit te wisselen
met anderen
• veel waardering hadden voor de wijze waarop het project
door mkombozi en cre8 is begeleid.
• blij te zijn dat zij vervolglessen krijgen in film en
video en acrobatiek; dat er door Yaden en Cre8
vervolgworkshops theater gegeven worden
In het rapport van het Monitoring en Evaluation programma
staat dat de jongeren de volgende veranderingen
belangrijk vinden (in volgorde van belangrijkheid)
1. de ervaring op het gebied van hun artistieke talent
2. het zelfvertrouwen is enorm toegenomen
3. het publiek heeft een andere houding naar straatkinderen
Wat vond het publiek
- Alle 127 ondervraagde mensen in het publiek vonden dat de
jongeren goed en zinvol bezig waren en dat het een
goede voorstelling was
- Dat kansarme kinderen dezelfde kansen moeten krijgen als
geprivilegieerde jongeren
- Dat de gemeenschap moet inzien dat straatkinderen een hard
leven leiden en steun nodig hebben
Continuïteit
De kunstzinnige workshops en activiteiten worden door
Mkombozi in samenwerking met Yaden en Cre8 East Africa
voortgezet. Komende periode zullen er lessen en workshops
worden georganiseerd op het gebied van acrobatiek, beeldende
kunst, video en fotografie. De docent acrobatiek gaat
wekelijks een les acrobatiek geven. De docente film en foto
geeft opdrachten aan de film-fotografiegroep. Zij onderhoudt
contact met de groep via internet. Zelf organiseren de
jongeren van Mkombozi allerlei dans- en theater groepen en
eens per maand een ‘open podium’ in het centrum. Er
is een groep jongeren die zich verder bekwamen in beeldende
kunsten en hun werk tentoonstellen en verkopen. Zij hebben
binnen het centrum van Mkombozi al een kleine galerie
en hebben na het project van 2009 al een paar geëxposeerd
in andere galerieën. De deelnemers aan het project zijn
door het stadhuis gevraagd aldaar de show op te voeren ter
ere van een feestdag.
Voor sommige individuele jongeren is een verbetering in hun
situatie gekomen. Drie straatjongeren zijn opgenomen in het
tehuis van Mkombozi en gaan naar school. Een jongere, een
getalenteerd drummer gaat 9 maanden naar de theaterschool in
Bagamoyo om er een diploma drummen te halen. Hij kan dan
mogelijk zijn geld daarmee verdienen.
|